Rodzice rzadko zaczynają od pytania „jakie pomoce logopedyczne istnieją”. Zaczynają od obserwacji: dwulatek mówi kilka słów i reszta to gesty, pięciolatek zamienia „sz” na „s”, siedmiolatek ćwiczy przez dziesięć minut i ma dość. Dopiero potem pojawia się pytanie, co z tym zrobić i czym ćwiczyć. Ten tekst idzie tą właśnie drogą: od sytuacji do pomocy, którą można kupić w sklepie logopedycznym.
Jedno zastrzeżenie ważne od początku. Opisane sytuacje są opisem codziennych obserwacji, a nie diagnozą. Jeśli niepokoi cię rozwój mowy dziecka, pierwszym krokiem jest konsultacja z logopedem. Pomoce służą potem do ćwiczeń zgodnych z jego zaleceniami.
Sytuacja pierwsza: dziecko dopiero zaczyna mówić albo mówi mało
Najmłodsze dzieci uczą się mowy w kontakcie z dorosłym, przez wspólne oglądanie, nazywanie i naśladowanie. Dobre pomoce nie wymagają od malucha powtarzania, tylko zapraszają do wspólnej zabawy.
W ofercie sklepu Liger dla tej grupy przeznaczone są między innymi pięcioczęściowy zestaw „Opóźniony rozwój mowy. Pierwsze słowa” z zestawem kontrolnym oraz książeczki z serii o Puciu, które zachęcają do naśladowania odgłosów i nazywania rzeczy. Pomocne bywają też układanki ćwiczące pamięć i wspierające rozwój językowy, takie jak „Moje pierwsze układanki. Co tu było?”. Na początek dobrze też mieć pacynkę, która „mówi” za dziecko i stanowi bezpieczne towarzystwo do pierwszych słów.
Sytuacja druga: dziecko mówi, ale myli lub pomija niektóre głoski
To najczęstszy powód wizyty u logopedy. Dziecko komunikuje się sprawnie, ale wymowa różni się od oczekiwanej dla wieku. Praca polega na systematycznym ćwiczeniu konkretnej głoski, najpierw osobno, potem w sylabach, wyrazach i zdaniach.
Pomagają tu serie zeszytów do ćwiczeń artykulacyjnych, w tym dziesięć zeszytów „Sylaby, słowa, wyrazy”, zestawy „Mównica logopedyczna” złożone z trzynastu zeszytów oraz gry terapeutyczne, na przykład „Psotne słówka” skupione na głoskach syczących i Logokostki do głosek cz i dż. Dla rodziców cenne jest to, że materiały są podzielone według głosek i etapów, więc nie trzeba samemu wymyślać kolejnych ćwiczeń.
Kto chce zacząć od oceny, na jakim etapie jest dziecko, znajdzie w dziale diagnozy kwestionariusze obrazkowo-wyrazowe i testy przesiewowe dla dzieci w wieku przedszkolnym, które zwykle stosuje logopeda.
Sytuacja trzecia: wymowa jest dobra, ale słów mało, a opowiadanie sprawia kłopot
Zdarza się, że problemem nie jest artykulacja, lecz zasób słownictwa i umiejętność budowania wypowiedzi. Dziecko chętnie mówi, ale używa prostych zdań, szybko się gubi w opowiadaniu i trudno mu odpowiadać na pytania.
W tym obszarze pomagają materiały z działu rozwoju mowy: historyjki obrazkowe i „Pajdohistoryjki z Basią i Jasiem”, które rozwijają słownictwo, gra „Magia Twojego imienia” wspierająca narrację w duchu Montessori oraz kolejne książeczki o Puciu, na przykład „Pucio w mieście” i „Pucio na wsi”. To pomoce do wspólnego czytania i rozmawiania, które nie wyglądają jak ćwiczenia.
Sytuacja czwarta: dziecko nie chce ćwiczyć
Ta sytuacja bywa najtrudniejsza, bo nawet najlepszy materiał nie zadziała, jeśli dziecko go unika. Rozwiązaniem jest zmiana formy: z ćwiczenia na zabawę.
Do tej roli nadają się pluszowe pacynki, wśród których są flaming, mamut, żyrafa, zebra i szympans. Dziecko, które niechętnie powtarza za rodzicem, często chętnie rozmawia z pacynką. Pomagają też gry, w których ćwiczenia są ukryte w rozgrywce: „Gry terapeutyczne dla dzieci. 100 ćwiczeń”, zręcznościowa gra „Złów rybkę” czy mata z planszą „Podróż dookoła świata XL” z kostką i woreczkami. Cel jest prosty: sesja ma kończyć się uśmiechem, a nie walką o kolejne powtórzenie.
Sytuacja piąta: mowa męczy dziecko, oddech jest płytki, buzia napięta
Czasem trudności zaczynają się od podstaw: krótki wydech, słaba kontrola oddechu, napięcie mięśni w okolicy ust. W takich przypadkach logopedzi zaczynają od ćwiczeń oddechowych i masażu.
W sklepie jest osobna podkategoria pomocy do ćwiczeń oddechowych, a w niej na przykład dmuchajka w formie boiska do gry w piłkę nożną. Przydatne są też bańki mydlane, w tym zestaw dwunastu sztuk, który uczy spokojnego wydechu. Do masażu zewnątrzustnego służą wibratory logopedyczne w postaci miękkich zwierząt (Jiggler Smok, Leniwiec i Żabka). Pomoc z płytką przedsionkową warto skonsultować z logopedą prowadzącym.
Sytuacje szczególne: słuch, uwaga, afazja i terapia dorosłych
Nie wszystkie trudności z mową mają swoje źródło w samej artykulacji. W ofercie są pomoce dla sytuacji, które wymagają szerszego spojrzenia:
- Uwaga słuchowa i pamięć słuchowa to obszar, który wspiera analogowy trening słuchowy dla dzieci w wieku trzech do sześciu lat.
- Koncentracja i percepcja wzrokowa to temat zeszytów „Skoncentruj się”, „Namyślanki wzrokowe” i „Gimnastyka wzroku i umysłu” z zestawami kontrolnymi.
- Afazja ma w ofercie komplet czterech teczek z ćwiczeniami językowymi dla dzieci.
- Terapia dorosłych, w tym seniorów, ma w ofercie gry językowe, na przykład „Paronimy”, ćwiczące pamięć i koncentrację.
Gdzie kupić dobrej jakości pomoce logopedyczne, gdy nie wiesz, od czego zacząć
Najczęstszy błąd rodziców to zakup kilku przypadkowych pudełek z hasłem „logopedyczne” na opakowaniu. Lepiej zacząć od jednej konkretnej sytuacji i dobrać pomoc do niej, najlepiej po rozmowie z logopedą.
Wszystkie pomoce opisane powyżej znajdziesz w dziale sklep logopedyczny Liger. Oferta jest podzielona na podkategorie: diagnozę, terapię, rozwój mowy, ćwiczenia oddechowe, akcesoria i literaturę. Dzięki temu można przejść od problemu do konkretnego produktu bez przeglądania kilkuset pozycji po kolei.